صفحه اول
 

چهارمین اجلاس اتحادیه اروپایی علما و تئولوگ های شیعه

چهارمین اجلاس اتحادیه اروپایی علما و تئولوگ های شیعه

آیت الله رمضانی ریاست محترم اتحادیه و امام مرکز اسلامی هامبورگ،ضمن تشکر از حضور میهمانان خصوصا میهمانان ویژه این اجلاس، آیت الله محمّد جواد فاضل لنکرانی و نیز حجت الاسلام و المسلمین استاد سعید جوادی آملی تقدیر به عمل آوردند.ایشان از بیوت مراجع عظام تقلید تشکر ویژه نمودند و فرموند مراجع عظام تقلید با پیام های کتبی و عنایات شفاهی خود ما را مورد تفقّد قرار دادند. بدون شک هر کدام از این پیام ها می تواند راهبردهای مناسبی را فراروی اتحادیه علما و تئولوگ های شیعه اروپا قرار دهد. آیت الله رمضانی همچنین به طور ویژه از مقام منیع ولایت آیت الله خامنه ای تشکر و قدردانی نمودند وفرمودند که راهبردهای حکیمانه آیت الله العظمی خامنه ای (مدّ ظله العالی)  برای ما بسیار مهم و راهگشا بوده است. و سلام ایشان را به همه شما علما و روحانیون فعّال در منطقه اروپا ابلاغ می نمایم. همچنین از عنایات حضرت آیت الله العظمی سیستانی که از طرق مختلف حمایت خود را نسبت به اتحادیه ابراز فرمودند نیز تشکر کردندو از همه کسانی که برای بهتر برگزار شدن این همایش تلاش و همّت کردند قدردانی و سپاسگزاری نمودند.

ریاست اتحادیه سپس با جمع بندی مباحث مطرح شده در اجلاسیه چهارم افزود: دنیای امروز علاوه بر مشکلات مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی که دارد با یک ناامنی همه جانبه نیز مواجه شده است. بسیار روشن است تنها راه نجات بشر و نیل به امنیت جامع، تحقّق آموزه های پیامبران الهی در میان جوامع بشری است؛ چراکه به این واسطه، کرامت واقعی انسان به عنوان اصل الاصول حقوق انسان دست یافتنی خواهد بود. از جمله مهمترین آموزه های انبیاء الهی توجّه جدّی به مسأله عدالت بوده است که با تحقق همه جانبه آن، امنیت نیز به دست خواهد آمد.در این اجلاس درباره امنیت مباحث مهمی مطرح شد، از جمله اینکه اسلام در همه مراتب امنیت سخن دارد. چه در راهبردها و چه در راه کارها. اینکه چگونه می توان به امنیت رسید و عوامل تهدید امنیت جهانی چیست؟ در مباحث مطرح شده موضوع بازنگری آموزه های اسلام به طور جامع، دقیق و عمیق مطرح شد تا اسلام ناب از اسلام افراطی و تفریطی تمییز داده شود. البته بعضی تعبیر اسلام ناب را نمی ­پسندند ولی ما می دانیم که اسلام اموی و عباسی چگونه به حقیقت اسلام ضربه زدند و آن را وارونه ارائه کردند، همان­گونه که مجامع روایی ما نقل شده که: سیأتی علیکم زمان یکفأ فیه الاسلام کما یکفأ الاناء بما فیه. امروزه نیز عدّه ای یا جاهلانه و یا معاندانه با مدیریت پنهان جریان سلطه، اسلام را وارونه ارائه می دهند و لذا ما باید نسبت به ارائه چهره حقیقی اسلام که همان اسلام توأم با محبت و معنویت و عقلانیت است، تلاش بیشتری داشته باشیم. وقتی خدای سبحان خود و پیامبرش را کریم معرّفی می کند و بشریت را به کرامت دعوت می ­نماید، باید بگوییم که حفظ کرامت انسان، اصلی ترین اصل از اصول اسلامی و بشری است. عصر حاضر عصر جنبش دینی است. امّا باید توجّه داشت که همان طوریکه کرسی های اسلام شناسی و شیعه شناسی گسترش یافته است، در مقابله با این پیشرفت اسلام و منطق اسلام، اسلام ستیزی نیز تشدید شده و بسیار گسترش یافته است. البته اینکه گفته می شود اسلام دین صلح است و اگر صلح مطلق است پس آیات جهاد چگونه باید تفسیر گردد؟ می توان گفت که اصل اولی حفظ کرامت بشر بر مبنای رحمت، برای صلح و آشتی در میان بشریت است. البته اگر جریان مخالفی به نام استکبار بخواهد بر بشر سلطه پیدا کند، آنگاه نوبت به احکام دیگر و راه حل های دیگر برای مقابله می رسد. بسیار روشن است که اسلام دین آزادی، رحمت، عقلانیت، تفکر، معنویت و امنیت است. اسلام دین عدالت و منطق گفتمان است. برای اینکه اسلام درست منتشر شود باید به مبانی تعلیم و تربیت توجّه پیدا کرد یعنی هم به معلم نیاز است و هم نیاز به محتوای صحیح وجود دارد. مربّیان تربیتی باید در جامعه بشری به شکل صحیح انسان را تربیت کنند تا امنیت به صورت زیربنایی بدست آید. آری به نظر ما اسلام دین حداکثری است و برای همه مشکلات بشر راه حل و برنامه عملی دارد.

آیت الله رمضانی در مورد کمیسیون های تخصّصی اجلاسیه چهارم فرمودند: باید از مسؤولین و مخبرین کمیسیون ها که این بحث را به صورت جدّی پی گیری می کردند تشکر کنم. در همه کمیسیون ها مشارکت بسیار خوبی وجود داشت. بحث حقوق شهروندی بسیار مهم است و حتی به نظر می رسد نیاز به کنفرانس مستقلّی دارد. امروزه مسلمانان شهروند اروپا هستند و مثل بقیه شهروندان، شهروند درجه یک هستند. در این باره باید هم بحث عملی و هم بحث تئوری شود و حقوقدانان مسلمان باید بسیج شوند و این مسائل را از نظر حقوقی بررسی کنند. گاهی برخی از مسلمانان به واسطه عدم آگاهی از حقوق شهروندی خود ممکن است مورد بی مهری قرار گیرند و حقوق آنها تضییع گردد، لذا برای رسیدن به این هدف، همه باید تلاش کنند.در کمیسیون بررسی مسائل صنفی روحانیون اروپا، وظایف مبلّغین مورد بحث و بررسی قرار گرفت و در این باره گفتگوهای مفصّلی انجام شد. وظیفه روحانیّت بلاغ مبین یعنی رساندن پیام دین به صورت دقیق و کامل و جامع است. ما باید این بلاغ را درست درک کنیم و در مرحله بعد این پیام را ابلاغ کنیم. سوژه هایی که ما در اختیار داریم در هیچ دین و آیینی وجود ندارد. اهل البیت علیهم السلام در هر کدام از ابعاد وجودی انسان اسوه هستند. البته نباید مجالس اهل البیت علیهم السلام همچون عاشورا از طریق خرافات منحرف و دچار تحریف گردد. برگزاری این نوع مجالس نیاز به دقت فراوان دارد و باید با مطالعه دقیق سیره علمی و عملی اهل البیت علیهم السلام، آن بزرگواران را الگوی زندگی خود و دیگران قرار دهیم.از برکات این نوع همایش ها و اجلاسیه ها، تعارف و آشنایی با یکدیگر، تفاهم، تعامل و هم افزایی می باشد. در خصوص ارتباط میان مراکز اسلامی و هم افزایی  مراکز باید به صورت شبکه ای با یکدیگر ارتباط داشته باشند.

ریاست اتحادیه اروپایی علما و تئولوگ های شیعه در مورد میزگردهایی که طی این سه روز برگزار شد افزودند:در میزگردها نیز مباحثِ به روز و مهمّی مطرح گردید و از اساتید فنّ بهره مند شدیم. بحث رؤیت هلال ماه در اروپا باید بیشتر تأمل شود. باید به این مسأله دقت نمود که آیا این تشتّت آراء در تقلید (که گاه در درون یک خانواده مطرح است) می تواند مصداق وهن اسلام و تشیّع باشد یا خیر؟ آیا مؤمنین در اینجا به همین راحتی قدرت پذیرش این تفاوت آراء و موضوع شناسی را دارند؟ یا اینکه نیازمند دقت های خاص و یا قواعد بالادستی دیگری برای ایجاد انسجام عملی میان مسلمانان هستیم؟

 موضوعاتی که در غرب مطرح است به لحاظ مسأله شناسی و موضوع شناسی نیاز به کارشناسی و مطالعات میدانی دارد. پیشنهادهایی هم ذکر شده که به لحاظ تئوری قابل فهم فقهی است اما اجرایی شدن آن در کشورهای اسلامی مثل ایران و عراق و حتی کشورهای غیر اسلامی به راه کارهای قابل قبول تر نیازمند است. بحث روزه های طولانی تابستان هم از همین قبیل است.در بحث شیوه­ های نوین آموزش های دینی به جوانان هم بحث های خوبی مطرح شد. به هر حال ما باید با زبان روز دنیا با مخاطبان خود و خصوصا با جوانان صحبت کنیم. البته همه می دانیم که منبر برکات خاصّ خود را دارد ولی در دنیای امروز و خصوصا در اروپا باید دیگر مقتضیات را هم لحاظ کرد.میزگرد ضرورت تقریب نیز که به صورت مناسب و جامع مطرح شد، از جلسات بسیار مفید بود. نگاه ما به امامت باید دقیق تر شود و آنچه که در روایت امام رضا علیه السلام در اصول کافی و زیارت جامعه امام هادی علیه السلام آمده باید مورد توجّه و مطالعه دقیق قرار گیرد. علّامه حلی رحمت الله علیه در تعریف خود از امام علیه السلام فقط به بخشی از شؤون امامت پرداخته است. مقام امامت و سرپرستی امّت مسأله مهمی است که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله خود رأسا در عین نبوّت و رسالت چنین مقامی را هم دارا بودند و بعد از ایشان امامت بر عهده اهل بیت علیهم السلام قرار داده شد. بر اساس ادّله فراوان، ما امامت ائمه اطهار را برای جنّ و انس می دانیم و به همین جهت معتقدیم که تعبیر امام شیعیان، تعبیر درستی نیست؛ چون ائمه اطهار علیهم السلام، امامان همه مسلمین بوده و هستند و لذا حضرت زهرا سلام الله علیها می فرمایند: امامت امامان امان است از فرقه و جدایی و امامتنا اماناً للفرقة و عامل وحدت همه مسلمانان است و طاعتنا نظاماً للملّة . از اینرو امامت ائمه اطهار نباید عامل افتراق و جدایی قرار داده شود. اگر ما آمار مسلمانان را یک میلیارد و پانصد در نظر بگیریم آیا امام زمان علیه السلام فقط امام سیصد میلیون است؟ بدیهی است که جواب منفی است، ایشان امام همه مسلمین است. این که علمای ما به دنبال اتحاد جماهیر اسلامی بودند نشان میدهد که امام علیه السلام از نظر همه علما امام مسلمین است. علمای بزرگی چون مرحوم آیت الله بروجردی و امام خمینی و مرجعیت عالی شیعه و همه مراجع بزرگوار دیگر نسبت به این مسأله اهتمام دارند. بحمدلله مکتب اهل البیت علیهم السلام روز به روز به لحاظ کمّی و کیفی در حال رشد و گسترش است و لذا مرجعیت بزرگوار شیعه در عراق حضرت آیت الله العظمی سیستانی می فرمودند: گسترش شیعه در دنیا به برکت جمهوری اسلامی ایران بوده است.

ما از قدیم در موارد بسیاری دیدیم که در یک کتاب، یک عالم سنّی شارح کلمات شیعه بوده یا بالعکس. از قدیم این رابطه های علمی و عاطفی وجود داشته است. این بحث یعنی تقریب میان مذاهب یک باور است و نه یک تاکتیک. اگر ما سیره اهل البیت علیهم السلام را با دقت مطالعه و بررسی کنیم می بینیم که هرگز توصیه به افتراق و دشمنی وجود نداشته است؟ بسیار روشن است که امت، امت اسلام است و امام برای همه مسلمین است بلکه امام، امام همه انسانهاست.

همچنین از مقالات بسیار خوبی هم که برای این اجلاسیه ارائه شد، تشکر می­نمایم. و نیز لازم است از کاری که در موضوع نهج البلاغه انجام پذیرفته، تشکر و قدردانی نمایم. ما باید برای معرّفی نهج البلاغه به دنیا بیشتر تلاش کنیم. نکته پایانی اینکه ضرورت تداوم چنین جلساتی بسیار زیاد است. ما باید ارتباط با مرجعیت را تقویت کنیم و پیروان اهل البیت علیهم السلام را با مرجعیت و روحانیت مرتبط سازیم. بسیار روشن است که این مسئولیت یک مسئولیت جمعی است. مرحوم آیت الله مهدوی کنی می فرمودند : ما دو نوع مسئولیت داریم یکی مسئولیت فردی و یکی جمعی. در مسئولیت جمعی، جمع به ما هو جمع مسئول هستند و در صورت کوتاهی اگر جمع به وظایف و رسالت خود عمل نکنند همه مؤاخذه می شوند. شما هر کدام این نقش را دارید و پیک و سفیر تشیّع هستید و سفیر هم باید ملتزم باشد و بر اساس روایات باید بر اساس شجاعت و خشیت الهی به صورت شجاعانه تبلیغ دین نماید. در پایان بار دیگر از همه تشکر می کنم و امیدوارم که خدای متعال ما را لحظه ای از قرآن و عترت جدا نگرداند.